سوره فرقان (۲۵)

مكى و شامل هفتاد و هفت آيه

به‏نام خداوند بخشنده مهربان


بزرگوار است وجودى كه فرقان (جداكننده حق از باطل) را بر بنده‏اش نازل كرد تا به افراد بشر هشدار بدهد.(۱)

وجودى كه فرمانروايى آسمان‏ها و زمين متعلق به اوست، و فرزندى نگرفته و در فرمانروايى شريكى ندارد، و هر چيزى را خلق و با دقت اندازه‏گيرى كرده.(۲)

در صورتى كه انسان‏ها غير از او معبودهايى براى خود گرفته‏اند كه چيزى را خلق نكرده‏اند و خودشان هم خلق شده‏اند، و مالك نفع و ضررى براى خودشان هم نيستند، و مالك مرگ و زندگى و رستاخيز هم نيستند.(۳)

افراد بى‏ايمان گفتند: اين قرآن فقط دروغى است كه پيغمبر سر هم كرده و عده ديگرى در اين‏كار به او كمك كرده‏اند. آن‏ها مرتكب ظلم و تهمت شده‏اند.(۴)

و گفتند: قرآن داستان گذشتگان است كه رونويسى شده و صبح و شب بر او خوانده مى‏شود.(۵)

بگو: قرآن را كسى‏كه اسرار آسمان‏ها و زمين را مى‏داند نازل كرده، او آمرزنده مهربان است.(۶)

گفتند: اين چه جور پيغمبرى است، غذا مى‏خورد و در كوچه و بازار راه مى‏رود؟! چرا فرشته‏اى با او نازل نشده تا به اتفاق او به مردم هشدار بدهد؟(۷)

يا چرا گنجى به او داده نشده يا باغى ندارد كه از آن بخورد؟ ظالم‏ها گفتند: شما از مردى كه جادو شده پيروى مى‏كنيد.(۸)

نگاه كن درباره تو چه حرف‏هايى مى‏زنند، آن‏ها گمراه شده‏اند و راهى پيدا نمى‏كنند.(۹)

بزرگوار است وجودى كه اگر بخواهد بهتر از آن براى تو بوجود مى‏آورد. باغ‏هايى كه نهرها در آن روان باشد. و براى تو قصرهايى مى‏سازد.(۱۰)

حقيقت اين است كه آن‏ها قيامت را قبول ندارند. ما براى كسى‏كه قيامت را قبول ندارد آتش جهنم را آماده كرده‏ايم.(۱۱)

وقتى جهنم آن‏ها را از دور ببيند، صداى خشم و خروش شديد آن را مى‏شنوند.(۱۲)

و وقتى دست و پا بسته با غل و زنجير در جاى تنگى از آن انداخته شوند، آن وقت آرزوى مرگ مى‏كنند.(۱۳)

امروز يك بار تقاضاى مرگ نكنيد بلكه بارها تقاضاى مرگ بكنيد.(۱۴)

بگو: اين وضع بهتر است يا بهشت هميشگى كه به پرهیزکاران وعده داده شده؟ بهشتى كه پاداش كار خودشان و محل بازگشت آن‏ها است.(۱۵)

هر چه بخواهند در آنجا دارند و هميشه در آن خواهند بود. خداوند تو مسؤول انجام اين وعده است.(۱۶)

روزى كه خداوند آن‏ها و تمام چيزهايى كه غير از خدا بندگى مى‏كردند، دور هم جمع مى‏كند و مى‏گويد: آيا شما اين بندگان مرا گمراه كرديد؟ يا خودشان گمراه شدند؟(۱۷)

معبودهاى آن‏ها مى‏گويند: خداوندا، تو پاكى، سزاوار ما نيست كه سرورى غير از تو براى خود بگيريم. ولى تو آن‏ها و پدرانشان را از نعمت‏ها بهره‏مند ساختى تا آنجا كه ياد تو را فراموش كردند و هلاك شدند.(۱۸)

اين معبودها منكر حرف شما مى‏شوند، و شما توانايى برطرف كردن عذاب را نداريد و نمى‏توانيد كمكى به خودتان بكنيد. هر كس از شما كه ظلم بكند عذاب بزرگى به او مى‏چشانيم.(۱۹)

قبل از تو پيغمبرانى فرستاديم كه غذا مى‏خوردند و در كوچه و بازار راه مى‏رفتند. ما بعضى از شما را وسيله انحراف (يا امتحان) بعضى ساخته‏ايم كه ببينيم آيا استقامت داريد؟ خداوند تو بينا است.(۲۰)

كسانى‏كه اميد ديدار ما را ندارند گفتند: چرا فرشتگان بر ما نازل نشده‏اند؟ يا چرا خداوندمان را نمى‏بينيم؟ آن‏ها خود را بزرگ شمردند و خيلى سركشى كردند.(۲۱)

روزى كه آن‏ها فرشتگان را ببينند، آن روز مژده‏اى براى افراد گناه‏كار وجود ندارد و مى‏گويند: از نعمت خدا محروم شده‏ايد.(۲۲)

ما سراغ هر كارى كه كرده‏اند مى‏رويم و آن را چون غبار پراكنده مى‏سازيم.(۲۳)

در آن روز اهل بهشت بهترين جا و استراحتگاه را دارند.(۲۴)

روزى كه آسمان با ابرها شكافته شود و فرشتگان پايين بيايند.(۲۵)

در آن روز فرمانروايى واقعى متعلق به خداوند رحمان است و بر كافران روز سختى خواهد بود.(۲۶)

روزى كه ظالم دستش را گاز مى‏گيرد و مى‏گويد: كاش با پيغمبر همراهى مى‏كردم.(۲۷)

واى بر من، كاش با فلانى دوست نمى‏شدم.(۲۸)

بعد از اين‏كه قرآن براى من آمد، مرا از آن منحرف ساخت. شيطان انسان را بدون مددكار مى‏گذارد.(۲۹)

و پيغمبر (در روز قيامت خواهد) گفت: خداوندا، قوم من قرآن را از خود دور ساختند.(۳۰)

به اين ترتيب براى هر پيغمبرى دشمنى از گناه‏كاران قرار داديم. خداوند تو براى هدايت و يارى‏كردن كافى است.(۳۱) افراد بى‏ايمان گفتند: چرا قرآن يكدفعه به پيغمبر نازل نشده؟ همين‏طور است. براى اين‏كه دلت را با آن ثابت كنيم، قرآن را آهسته آهسته بر تو خوانديم.(۳۲)

هيچ مثلى را براى تو نمى‏زنند مگر اين‏كه ما جواب درست آن را با تفسيرى بهتر براى تو آورده ايم.(۳۳)

كسانى‏كه دمرو به سوى جهنم كشيده و محشور مى‏شوند، جاى بدى دارند و گمراه‏ترين افراد هستند.(۳۴)

به موسى تورات را داديم و برادرش هارون را وزير او ساختيم.(۳۵)

و گفتيم: پيش قومى كه منكر آيات ما شدند برويد. درنتيجه آن قوم را نابود كرديم.(۳۶)

و قوم نوح را وقتى منكر پيغمبران ما شدند غرق كرديم و آن‏ها را عبرتى براى مردم قرار داديم، و عذاب پردردى براى افراد ظالم آماده كرده‏ايم.(۳۷)

و عاد و ثمود و اصحاب رس (چاه) و اقوام زيادى راكه بين آن‏ها بودند هلاك كرديم.(۳۸)

و براى هر يك از آن‏ها مثل‏ها زديم و همه آن‏ها را نابود كرديم.(۳۹)

مشركان بر شهرى كه باران سنگ بر آن‏ها باريده شد گذر كردند. آيا آن را نمى‏ديدند؟ حقيقت اين است كه آن‏ها به قيامت اميدى ندارند.(۴۰)

وقتى تو را ببينند، تو را به باد تمسخر مى‏گيرند و مى‏گويند: آيا اين همان كسى است كه خدا به رسالت فرستاده؟!(۴۱)

اگر ما بر بندگى خدايانمان پافشارى نمى‏كرديم، نزديك بود ما را از بندگى آن‏ها منحرف كند. وقتى عذاب را ببينند خواهند دانست چه كسى گمراه‏تر بوده.(۴۲)

آيا كسى كه دلخواه خود را خداى خود ساخته ديدى؟ آيا تو وكيل او هستى؟(۴۳)

آيا خيال مى‏كنى كه بيشتر آن‏ها مى‏شنوند يا مى‏فهمند؟ آن‏ها مثل حيوانات هستند، بلكه از حيوانات هم گمراه‏تر هستند.(۴۴)

آيا خداوندت را نديدى كه چطور سايه را مى‏گستراند؟ اگر مى‏خواست آن را بى‏حركت مى‏ساخت. ما خورشيد را راهنماى آن ساختيم.(۴۵)

ما سايه را آهسته جمع كرديم.(۴۶)

اوست كه شب را پوشش شما ساخت، و خواب را وسيله استراحت شما گرداند، و روز را براى كار كردن شما قرار داد.(۴۷)

اوست كه باد را قبل از رحمتش براى بشارت فرستاد، و از آسمان آب پاك را فرو فرستاديم.(۴۸)

تا به‏وسيله آن سرزمين مرده را زنده كنيم و آن را به حيوانات و انسان‏هاى زيادى كه خلق كرده‏ايم بنوشانيم.(۴۹)

ما قرآن را در ميان آن‏ها به صورت‏هاى مختلف بيان كرديم تا متوجه شوند، ولى بيشتر مردم به‏خاطر قدرنشناسى از توجه به آن خوددارى كردند.(۵۰)

اگر مى‏خواستيم به هر شهرى هشداردهنده‏اى مى‏فرستاديم.(۵۱)

بنابراين از افراد بى‏ايمان اطاعت نكن و با آن‏ها جهاد بزرگى بكن.(۵۲)

خدا وجودى است كه دو دريا را كنار هم قرار داد؛ اين يكى شيرين و گوارا و اين يكى شور و تلخ؛ و بين آن‏ها فاصله و مانعى قرار داد.(۵۳)

اوست كه انسان را از آب آفريد و او را صاحب نسب و سبب ساخت. خداوند تو توانا است.(۵۴)

غير از خدا چيزى را بندگى مى‏كنند كه نفع و ضررى براى آن‏ها ندارد. افراد بى‏ايمان بر ضد خداوندشان پشتيبان هم هستند.(۵۵)

ما تو را فقط براى بشارت دادن و هشداردادن فرستاديم.(۵۶)

بگو: من به‏خاطر رسالتم از شما مزدى نمى‏خواهم جز (آن‏كه) كسى راهى به سوى خداوندش در پيش گيرد.(۵۷)

و به زنده‏اى كه نمى‏ميرد توكل كن و با ستايش او، او را تسبيح گوى. خدا براى آگاهى از گناه بندگانش كافى است.(۵۸)

وجودى كه آسمان‏ها و زمين و آنچه را كه بين آن‏ها است در شش مرحله خلق كرد، سپس بر عرش قرار گرفت، خداوند رحمان است. از شخص آگاه درباره او سؤال كن.(۵۹)

وقتى به آن‏ها گفته شودکه به خداى رحمان سجده كنيد، مى‏گويند: رحمان كيست؟ آيا به چيزى كه به ما دستور مى‏دهى سجده كنيم؟ و نفرت آن‏ها بيشتر مى‏شود.(۶۰)

پاك است خدايى كه در آسمان برج‏هايى آفريد و در آن چراغ خورشيد و ماه تابان را قرار داد.(۶۱)

او خدايى است كه شب و روز را، براى كسى‏كه بخواهد يادآورى كند يا بخواهد سپاسگزارى كند، جايگزين هم قرار داد.(۶۲)

بندگان خداوند رحمان افرادى هستند كه به آرامى روى زمين راه مى‏روند، و وقتى افراد نادان آن‏ها را مورد خطاب قرار دهند، با مسالمت به آن‏ها جواب مى‏دهند.(۶۳)

و افرادى هستند كه شب را در حال سجده و قيام براى خداوندشان به سر مى‏برند.(۶۴)

افرادى كه مى‏گويند: خداوندا، عذاب جهنم را از ما برگردان، چون عذاب آن دايمى است.(۶۵)

جهنم جا و اقامتگاه بدى است.(۶۶)

افرادى كه وقتى خرج مى‏كنند، زياده‏روى نمى‏كنند و خست هم به خرج نمى‏دهند و روشى بين اين دو حالت دارند.(۶۷)

و افرادى كه با خدا معبود ديگرى را به كمك نمى‏خوانند و انسانى را كه خداوند جانش را محترم داشته نمى‏كشند مگر به حق، و زنا نمى‏كنند. كسى‏كه چنين كارى كند مجازات كار خود را مى‏بيند.(۶۸)

عذاب او روز قيامت دوبرابر مى‏شود و هميشه با خوارى در آن مى‏ماند.(۶۹)

مگر كسى‏كه توبه كند و ايمان بياورد و عمل درست بكند. آن‏ها كسانى هستند كه خدا بدى‏هايشان را تبديل به خوبى مى‏كند. خدا آمرزنده و مهربان است.(۷۰)

هر كس كه توبه كند و (از آن پس) عمل درست انجام دهد، كسى است كه توبه‏اش واقعى است.(۷۱)

افرادى كه شهادت دروغ نمى‏دهند، و وقتى با كار بيهوده‏اى برخورد كنند با بزرگوارى از كنار آن رد مى‏شوند.(۷۲)

افرادى كه وقتى آيات خداوندشان به آن‏ها گفته شود، كر و كور با آن برخورد نمى‏كنند.(۷۳)

افرادى كه مى‏گويند: خداوندا، به ما همسران و فرزندانى بده كه چشم ما را روشن كنند و ما را امام (پيشواى) پرهیزکاران گردان.(۷۴)

آن‏ها كسانى هستند كه به‏خاطر صبرى (مقاومتى) كه كردند، غرفه‏هاى بهشت به آن‏ها پاداش داده مى‏شود و در آنجا با خوش‏آمد گويى و سلام روبرو مى‏شوند.(۷۵)

هميشه در آن خواهند بود. بهشت جا و اقامتگاه خوبى است.(۷۶)

بگو: اگر دعاى شما نباشد خداوندم چه توجهى به شما بكند؟ شما انكار كرديد، نتيجه اين كار را خواهيد ديد.(۷۷)